Cảm nhận về tác phẩm “Hồ Chí Minh – Vầng dương thế kỷ”

0
5

Phạm Hữu Dược

Thơ về một cách tiếp cận là hình thức nghệ thuật dùng từ trong ngôn ngữ làm chất liệu và sự chọn lọc từ cũng như tổ hợp của chúng được sắp xếp dưới hình thức logic nhất định tạo nên hình ảnh hay gợi cảm âm thanh có tính thẩm mỹ cho người đọc, người nghe. Từ cách tiếp cận đó ta có thể thấy làm thơ thật khó, làm thơ hay càng khó, nó đòi hỏi phải có năng khiếu, có vốn từ ngữ phong phú, có tư duy mạch lạc và phải có duyên. Hàn Mặc Tử đã đưa ra một quan nIệm: Tạo hóa sinh ra thế giới với biết bao là cái hay, cái đẹp nhưng con người lại không thể cảm nhận được hết cái đẹp đẽ, cái sinh động ấy cho nên tạo hóa lại phải sinh ra một loài đặc biệt đó là loài THI SĨ để chuyển tải cái hay, cái đẹp cho con người để con người cảm nhận và thưởng thức. Phương thức chuyển tải đó chính là thơ. Tác giả của Hồ Chí Minh – Vầng dương thế kỷ thuộc loài đó.

Tác giả đã hết sức dũng cảm nếu không muốn nói là liều mạng chọn cho mình một đề tài về Hồ Chí Minh. Bởi lẽ chúng ta ai cũng biết, Chủ Tịch Hồ Chí Minh là vĩ nhân đã in đậm dấu ấn vào lịch sử dân tộc và lịch sử nhân loại. Dù đã mãi mãi đi xa, nhưng hình ảnh giản dị, tư tưởng và tấm gương đạo đức sáng ngời của Người luôn sống mãi trong trái tim các thế hệ người Việt Nam và bè bạn quốc tế. Chính vì vậy, nhiều năm qua, đã có rất nhiều nhà văn, nhà thơ, nhạc sỹ, họa sỹ, nghệ sỹ trong và ngoài nước bắt nguồn cảm hứng sáng tạo từ hình tượng của Người và hầu hết các tác phẩm viết về Bác đều có sức sống lâu bền cùng năm tháng, chẳng hạn:

 1. Bài thơ “Ảnh Bác” của Trần Đăng Khoa

 2. Bài thơ “Bác ơi” của Tố Hữu (6-9-1969)

3. Bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” của Minh Huệ(1951)

Đêm nay Bác không ngủ

Vì một lẽ thường tình

Bác là Hồ Chí Minh

 4. Bài thơ “Người đi tìm hình của nước” của Chế Lan Viên

                   Đất nước đẹp vô cùng nhưng Bác phải ra đi

                  Kìa bóng Bác đang hôn lên hòn đá

                  Lắng nghe trong màu hồng hình đất nước phôi thai.           

Ta cũng lại biết Đây là đề tài cực kỳ rộng lớn, nó bao la như đại dương mà mỗi tác giả viết về Người giống như dùng gáo tát biển là hành động không cùng, như đếm lá cây rừng là việc làm không tưởng. Nhưng sự dũng cảm, sự liều mạng của Hồng Miên đã được đền đáp một cách xứng đáng. Tác phẩm ra đời đã được đọc giả đón nhận với tấm chân tình. Vì sao vậy ? Là bởi Tác giả đã chọn cho mình một lối đi riêng mà trước chị chưa ai nghĩ tới hoặc nghĩ mà chưa làm. Tác giả đã khéo léo xâu chuỗi các sự kiện về thân thế và sự nghiệp của Hồ Chí Minh, liệt kê và mô tả cũng như khái quát những sự kiện ấy bằng 79 bài thơ với 3.269 câu thơ liền mạch. Mỗi bải thơ là một câu chuyện về Bác. Dụng ý của Tác giả là rõ ràng, con số 79 là tượng trưng cho 79 mùa xuân của Bác.  Mạch của tác phẩm kết thúc ở câu số 3.269, con số 3.2 hàm ý chỉ ngày Bác thành lập Đảng cộng sản Việt Nam, 69 là để chỉ năm Bác đi xa, đi xa mãi mãi. Đó là yếu tố làm nên sự độc đáo của thi phẩm. (Đây là ý tưởng mang tính sáng tạo) đáng trân trọng. Ví thử ta tách riêng từng bài một thì cả về nội dung và nghệ thuật đều không có gì đặc biệt, nhưng để trong tổng thể thì lại tạo thế cân bằng và sự hoàn chỉnh. Nó cũng giống như duyệt binh nếu cả đội quân bước đều rầm rập trong tiếng nhạc quân hành ai xem cũng thích. Nhưng có một người đi giữa phố với phong thái như vậy thì chẳng khỏi làm người khác giật mình.

Sự thành công của tác phẩm còn phải kể tới dung lượng của nó. Đồ rằng tác giả đã phải bỏ ra rất nhiều thời gian và công sức mới có thể hoàn thành nổi tác phẩm. Bởi 3.269 câu thơ thì thi phẩm này xét về số lượng chỉ thua kém truyện thơ nôm khuyết danh “ Phạm Công Cúc Hoa” 4.610 câu và truyện thơ “Thúy Lan” 4.248 câu của Lê Hữu Bình mà thôi, Nó hơn truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du những 15 câu. Đây là thành quả lao động nếu là của một người làm công tác nghệ thuật chuyên nghiệp đã đáng để người ta nể phục thì của một giảng viên lich sử  vừa phải lo việc nước, việc nhà càng làm ta nể phục hơn.

  Về Nghệ thuật: Sự thành công của tác phẩm còn nhờ Tác giả chọn đúng thể loại, loại hình nghệ thuật. Đó là thể thơ lục bát thuần Việt, thể thơ nhẹ nhàng, uyển chuyển, mềm mại, thiết tha, đậm đà,sâu lắng mà rất đỗi trữ tình. Cái thể thơ đã ăn sâu vào máu thịt của mỗi người dân đất Việt. Bằng ca dao, bằng tiếng hát lời ru, tiếng ầu ơ bên cánh võng, nó thấm vào sâu thẳm mỗi tâm hồn tạo nên sự riêng biệt, nét độc đáo của tâm hồn Việt. Ví dụ:

                                          “Hỡi cô tát nước bên đàng.

                                     Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi”

        Còn đây là thơ của Hồng miên:

                                           “Tuổi thơ Người đã lớn khôn

                                        Làng Chùa quê mẹ chẳng tròn lời ru”.

                          Hoặc như:

                                            “Mẹ hiền vĩnh biệt buồn sao

                                         Tuổi thơ gom lại gửi vào lòng cha”

Những câu thơ mộc mạc, bình dị, bình dị đến giản đơn, không hề phô trương, hoa mỹ nhưng lại đi thẳng vào lòng người và để lại đó muôn vạn tấm chân tình.

  Về tư tưởng và nội dung: Sự thành công của thi phẩm “ Hồ Chí Minh – Vầng dương thế kỷ” còn phải kể tới tính tư tưởng chủ đạo xuyên suốt tập thơ. Bài thì nói về nhân cách sống, bài lại đơn giản mô tả cuộc sống đời thường, có khổ thơ lại là những lời răn dạy, khuyên bảo của Bác đối với tất thảy mọi người. Tác giả đã có cái nhìn đa chiều, có suy nghĩ sắc sảo, với thủ pháp hợp lý do đó nội dung của tập thơ đã phản ánh được những mặt đối lập trong con người Hồ Chí Minh. Bác rất xa mà lại rất gần; rất cao sang mà lại vô cùng dung dị; rất cứng rắn nhưng cũng hết sức mềm dẻo; hết sức cương quyết mà lại cực kỳ khôn khéo. Đó chính là hình mẫu, là sự chuẩn mực, là tấm gương sáng ngời cho mọi người học tập và làm theo. Chính vì thế mà tác phẩm còn là phương tiện tuyền truyền hữu ích góp phần vào cuộc vận động học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

 Có những vần thơ khi đọc người ta không khỏi rưng rưng bởi cái hay, cái đẹp và tính nhân văn sâu sắc của nó:

                            “ Cháu không sợ Mỹ cũng không sợ gì.

                                            Chỉ sợ hai mắt mù đi

                              Và không thấy Bác đến khi gặp Người…”

      Còn rất nhiều cái hay, cái đẹp, cái hữu ích trong thi phẩm của Hồng Miên mà ở đây với thời lượng và khả năng có hạn không thể trình bày. Mời quí vị và các bạn hãy tìm đọc.

      Tuy nhiên đã giới thiệu tác phẩm thì đương nhiên cái hay, cái đẹp là bao trùm, song cũng cần phải nêu một vài khiếm khuyết nhỏ không đáng có xuất hiện trong tập thơ. Nói thực, nước uống còn có cặn, cơm ăn còn có sạn huống hồ là thơ, nên âu cũng là lẽ thường tinh.

Viết về Bác thật khó. Nhưng Hồng Miên với tất cả lòng sùng kính và sự mến yêu đã cất tiếng nói từ trái tim mình để tặng đời thi phẩm “Hồ Chí Minh – Vầng dương thế kỷ”. Một đóng góp đáng kể cho Chi hội VHNT trường CĐSP nói riêng cũng như Hội VHNT tỉnh Điện Biên nói chung.

Bác Hồ lãnh tụ vĩ đại của chúng ta. Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới. Người tự hạ mình xuống làm đầy tớ của nhân dân, nhưng chính nhân dân lại tôn Người lên là cha già dân tộc. Thân thế, và sự nghiệp của Người là không gian không cùng cho khám phá. Hy vọng rằng trong thời gian không xa chúng ta sẽ lại được đón đọc những tác phẩm viết về Bác của các hội viên Chi hội VHNT trường CĐSP Điện Biên. Để làm gì, để nghĩ về Bác lòng con trong sáng hơn./.

BÌNH LUẬN